دره هفت حوض

دره هفت حوض در موقعیت جغرافیایی N361115 E593329 در استان خراسان رضوی واقع است. هفت حوض» منطقه ای است شامل صخره مانند ها و سنگ های صاف و صیقلی ، ۷ حوضچه طبیعی زیبا و طبیعتی بکر و زیبا بعد از عبور از ۷ حوضچه است.بعضی از ۷حوضچه ای که در این منطقه در امتداد هم قرار دارند، به اندازه یک استخر کوچک هستند. آب از حوضچه اول به حوضچه بعدی و بعدی می ریزد تا به حوضچه آخر برسد. این پدیده طبیعی حوض ها یا «دولین های» متعدد، بر اثر فرسایش شیمیایی توسط باران های اسیدی در بستریکی از سرشاخه های رودخانه طرق از در ارتفاعات رو به جنوب بینالود شگل گرفته است.

در بستر یکی از سرشاخه های رودخانه طرق، مواد آهکی نرم در میان سنگ ها دچار فرسایش شده اند و شکل های ژئومورفولوژی دولین را ایجاد کرده اند و در واقع از دیدگاه مردم عادی این منطقه تنها هفتحوض زیبا با چشم اندازی زیباتر ایجاد شده در طی مسیر رودخانه است.بعد از عبور از ۷ حوض اصلی که در امتداد هم قرار گرفته اند، به تک حوض های بزرگ میرسید. بکر و دست نخورده بودن این منطقه، پرتردد و پر بازدید نبودن و سکوت عجیبی که در آن حکمفرما است آرامش عجیبی به شما هدیه می کند؛ تنهاصدای جریان آب، گوش ها را نوازش می دهد.

برای رسیدن به زیباترین پدیده و جاذبه طبیعی شهر مشهد، باید به دل کوههای خلج در اطراف مشهد سفر کنید. این منطقه حدود ۷ کیلومتر از مشهد فاصله دارد.بعد از وارد شدن به شهرک سیدی و جاده خلج، بعد از طی کردن حدود ۳ کیلومتر از جاده، به دوراهی می رسید. باید جاده اتوبان و آسفالت سمت چپ را ادامه بدهید تا به میدان مانندی برسید. اگر قصد سفر به این منطقه را دارید باید بدانید بعد از رسیدن به این میدان باید اتومبیل تان را پارک کنید،حدود ۲ کیلومتر از مسیر را پیاده طی کنید تا به «هفت حوض » برسید. به دلیل و جود سنگ‌های صاف و صیقلی باید جانب احتیاط را پس از ورود به منطقه فراهم نمود. به گردشگران توصیه می‌شود حتی‌المقدور و به علت کوهستانی بودن منطقه بین طلوع تا غروب آفتاب از محیط طبیعی و دلپذیر این مکان استفاده نموده و وسایل و لوازم مناسب از قبیل کفش، لباس و… به همراه داشته باشند.

آرامگاه فردوسی

آرامگاه فردوسی، بنایی است در توس در شمال مشهد در خاک‌جای ابوالقاسم فردوسی که در سال ۱۳۱۳ هم‌زمان با آیین‌های هزاره فردوسی افتتاح شد. طراح این بنا حسین لرزاده می‌باشد.


جایگاه کنونی

مجموعه فرهنگی باغ آرامگاه فردوسی در ۲۰ کیلومتری شمال شرقی شهر مشهد، در مسیری منشعب از راه عمومی مشهد به کلات نادری، نزدیک به شهر تاریخی طابران و بقعه تاریخی هارونیه قرار دارد. روستای پاژ زادگاه فردوسی که امروزه فاز نامیده می‌شود در ۲۸ کیلومتری شرق آرامگاه فردوسی قرار دارد.

در حال حاضر سازمان میراث فرهنگی و گردشگری طرح‌هایی برای گسترش و بهسازی آرامگاه حکیم در دست اقدام دارد که در همین زمینه زمین‌ها و ساختمان‌های اطراف آرامگاه به تملک این سازمان در می‌آیند و هرگونه ساخت و ساز تازه در حریم آرامگاه کلا ممنوع می‌باشد. با این حال متاسفانه وزارت نیرو در سال ۱۳۸۶ با نصب دکل‌های بزرگ انتقال نیروی برق دورنمای آرامگاه فردوسی را مخدوش کرده که موجب برانگیختن اعتراض عمومی گردید.

تاریخچه

چنان‌که مشهور است، پیکر فردوسی را به گورستان راه ندادند و ناچار او را در باغ خودش درون شهر طابران توس، نزدیک به دروازهٔ شرقی رزان به خاک سپردند. خاک‌جای او زیارتگاه اهل دانش و معرفت بود و با آنکه بارها آن را با خاک یکسان کردند از نو ساخته می‌شد. خبری نه چندان موثق ساختن اولین بنا بر گور ابوالقاسم فردوسی را به سپهدار توس در زمان فردوسی، یعنی ارسلان جاذب سپهدار توس نسبت داده، که ذکر او در دیباچه شاهنامه آمده‌است صد سال پس از مرگ فردوسی در ۵۱۰ نظامی عروضی گور شاعر حماسه سرای ایران در باغی متعلق به خود شاعر زیارت کرد، و ششصد سال بعد هنگامی که عبیدخان ازبک به تیشهٔ تعصب آن را ویران کرده بود قاضی نورالله شوشتری به شرف زیارت آن نایل آمد. بعدها در ۱۳۰۲ ه‍. ق که میرزا عبدالوهاب خان شیرازی نصیرالدوله (آصف‌الدوله) والی خراسان بود، به دستور آن مرد ادب‌دوست گورجای فردوسی به قرائن و آثار و علائمی، در باغی درون طوس تعیین گردید و بنایی آجری بر آن ساخته شد.

بعد از جنگ جهانی اول که شور و احساسات ملی در ایران بالا گرفته بود، در مجامع و مطبوعات قدرشناسی از فردوسی و لزوم بنای شایسته‌ای بر سر خاک او مطرح گردید. ملک‌الشعرا بهار که طوس را زیارت کرده و تنها سکویی بی سقف و دیوار به‌جای بنای آصف‌الدوله یافته بود، در ۱۲۹۹ در هفته‌نامهٔ نوبهار خود مقاله‌ای در لزوم بنای آرامگاه نوشت. پس از تأسیس انجمن آثار ملی در سال ۱۳۰۱، به همت محمدعلی فروغی رئیس انجمن کوشش‌هایی برای ساختمان آرامگاه آغاز شد. چون نیت این بود که آرامگاه شاعر بزرگ ملی به هزینهٔ مردم و نه از بودجهٔ دولت ساخته شود، در ۱۳۰۴ با نشر بیانیه‌ای از مردم خواستند که اعاناتی برای این منظور به حساب انجمن پرداخت نمایند.

در سال ۱۳۰۵ گروهی از طرف انجمن برای تعیین محل دقیق آرامگاه و تهیهٔ طرح آن از تهران به طوس رفتند. آندره گدار رئیس اداره باستان شناسی، مقبره را به شکل اهرام مصر طراحی کرده بود و ساخت این طرح در مراحل اولیه پیش رفته بود ولی با مخالفت ذکاءالملک فروغی این طرح تخریب شد تا به جای آن مقبره‌ای به سبک ایرانی هخامنشی ساخته شود. طراحی این مقبره بر عهده حسین لرزاده گذاشته شد. اشعار کتیبه‌ها به خط استاد عمادالکتاب نوشته شده و سپس بر سنگهای نما انتقال داده شده. ساختمان آرامگاه در سال ۱۳۱۱ آغاز و در مدت ۱۸ ماه به پایان رسید و برای جشن هزاره فردوسی در سال ۱۳۱۳ آماده شد. برای تأمین کسری هزینه ۱۶۰۰۰۰ برگ بلیت بخت‌آزمایی ده ریالی چاپ و از طریق شعبه‌های بانک ملی ایران توزیع شده بود.

مساحت ساختمان ۹۴۵ متر بود و بهترین حجاران تصاویری از شاهنامه را بر دیوارهایش حک کردند. اما از آنجا که در طراحی بنا محاسبات فنی دقیق لازم به عمل نیامده بود، بویژه به سبب عدم محاسبهٔ مقاومت خاک و مصالح پی، ساختمان آرامگاه از همان سال‌های نخست شروع به جذب رطوبت و نشست کرد. تعمیرات و مراقبت‌های سی‌ساله هم کارگر نیفتاد، و ناچار لزوم تجدید بنای آرامگاه مطرح شد. به دستور انجمن آثار ملی در سال ۱۳۴۳ بازسازی بنا با نظارت مهندس هوشنگ سیحون در سال ۱۳۴۷ به انجام رسید.

بنای پیشین دارای نمای بیرونی شبیه بنای فعلی بود، اما داخل آن کوچکتر و کم‌عمق‌تر و دارای دو ورودی کم‌عرض شرقی و غربی بود. بنای کنونی، که سعی شده در ظاهر کاملا شبیه بنای پیشین باشد دارای نهصد متر سطح زیربنا، و ساخته شده از بتون و سنگ و کاشی است. بخش فوقانی بنا، که در اجرای اولیه توپر بود این بار میان‌تهی ساخته شد. سقف داخلی آن هم با کاشی‌کاری معرق و متأثر از عناصر تزیینی دورهٔ هخامنشی و عصر فردوسی روکاری شد. دیوارهای آن هم تماماً با سنگهایی از منطقهٔ توس نماسازی شد. هیأت کلی بنا آرامگاه کوروش بزرگ در پاسارگاد را تداعی می‌کند.

اینک باغ آرامگاه که حدود شش هکتار مساحت، و یک موزه و کتابخانه دارد، سالانه بیش از یک میلیون زائر و شیفتهٔ فردوسی را می‌پذیرد. با این همه فضلای اهل ادب ایران این مجموعه را درخور شأن رفیع فردوسی نمی‌دانند و در صدد توسعه و آبادی آنند.

منطقه ییلاقی شاندیز

منطقه شاندیز واقع در ۳۸ کیلومتری غرب شهر مشهد از دیرباز به عنوان یکی از ییلاقات دشت توس مورد توجه بوده و در گذشته نیز راه کاروانروی تابستانی مسیر شاندیز به توس از پستی و بلندی‌های همین منطقه عبور می‌کرده است. امروزه محور گردشگری شاندیز را علاوه بر ویرانی که جنبه تاریخی دارد و دارای مزار و رباطی کهن می‌باشد، روستاهای سرآسیاب، ارچنگ، خادر، شاندیز، ابرده پایین، ابرده بالا و زشک تشکیل می‌دهد. ورود به این محور از امتداد بلوار وکیل‌آباد ممکن است. رودخانه‌ها و دره‌های متعدد شاندیز اقلیم متنوع و چشم‌اندازهای زیبایی از طبیعت را به بیننده عرضه می‌کند. درختان و درخچه‌های غیرمثمر در منطقه شامل چنار، سپیدار، اشن، ارغوان و ارس است و از گونه‌های شاخص حیات‌وحش آن می‌توان به گوسفند وحشی، گراز، گرگ و… اشاره کرد، همینطور هدهد، توکای سیاه، دم جنبانک و… در فهرست پرندگان این منطقه قرار دارد. رودخانه‌های پر آب منطقه سبب پراکنش درختان، وجود باغ‌های انبوه، مناظر متنوع و آب و هوایی مطبوع شده‌اند که همواره مورد استقبال ساکنان شهر مشهد و گردشگران منطقه واقع می‌شود. علاوه بر آن زائرین بارگاه حضرت رضا(ع) برای گذران اوقات به این مکان می‌آیند و این استقبال روز افزون گردشگران طبیعت نشانگر قابلیت‌های طبیعی منطقه برای گسترش فعالیت‌های گردشگری است. در ابتدای ورود به شاندیز فروشگاه‌هایی دیده می‌شود که به عرضه صنایع دستی از جمله پوستین، گلیم، ظروف سنگی هرکاره و… اشتغال دارند. پارک شهر شاندیز از اماکنی است که فضای مطلوبی را برای استراحت موقتی خانواده‌ها به گردشگران و دوستداران طبیعت ارایه می‌دهد. قابلیت‌های شاندیز آن را به عنوان یک منطقه نمونه بین‌المللی گردشگری در کشور معرفی نموده است.

روستای زشک

زشک در لغت برگرفته از زو اشک به معنای چشمه های جوشان است. وجود چشمه سارهای متعدد و منحصر به فرد این روستا را به یکی از دیدنی ترین مکانها در خراسان تبدیل کرده است. در مسیر رودخانه اگر پیش بروید خواهید دید در مکانی رودخانه کاملاً خشک است در حالی که چند صد متر پایین تر آب فراوانی از دل زمین بیرون می جوشد و به خاطر این ویژگی است که زشک به چشمه های جوشان معروف شده است.
این روستا در شهر شاندیز قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲۱۷۱ نفر (۵۳۵خانوار) بوده‌است. در تابستان جمعیت این روستا افزایش یافته و به حدود ۸۰۰۰ نفر می رسد. این روستا در امتداد جنوب شرقی رشته کوه بینالود و در سرچشمۀ درۀ شاندیز و ۳۰ کیلومتری جنوب غربی مشهد واقع شده است. منطقه توریستی و تفریحی ییلاق زشک یکی از جمله روستاهای گردشگری ایرن است در دره ای زیبا از رشته کوههای البرز شمالی قرار گرفته است با طبیعت بکر و زیبا ی خود با آب وهوایی خنک شرایط مناسبی را برای مردم شهر مشهد تامین کرده است. این منطقه از طریق یک بزرگراه و با عبور از کنار دهکده المپیک ثامن الائمه و قلعه باستانی ویرانی به مشهد دسترسی دارد. و به لحاظ چشم اندازهای زیبا و صفای محیط و اعتدال آب و هوا و باغ های سرسبز میوه، یکی از بهترین و با صفا ترین مناطق ییلاقی اطراف مشهد است . رودخانه دائمی زشک از جنوب روستا می‌گذرد و همراه با باغ‌های زیبا و هوای مطبوع هر بیننده‌ای را محسور می‌کند. زشک از معدود ییلاقات مشهد است که با وجود نفوذ جامعه شهری و همجواری با کلان شهر مشهد هنوز هویت طبیعی خود را حفظ نموده است. کار و پیشه مردم آن باغ داری ، پرورش دام و طیور و شیلات و صنایع دستی است. بهترین محصول باغ‌های این منطقه گیلاس و آلبالو است و محصولات چون سیب، گلابی، زردآلو، هلو و گردو نیز در آن تولید می شود. درختچه های کوتاه کوهی ،سماق ،شاهدانه ،کلپوره، اکلیل کوهی و تمشک پوشش زیبای گیاهی این منطقه را تشکیل می دهند. مسیر های خاص کوهنوردی این روستا، آن را به مکانی مناسب برای کوهنوردی بدل کرده است. رستوران های بزرگ و بین المللی این منطقه نیز در کنار طبیعت زیبای آن ،امکانات رفاهی گردشگران را فراهم می کنند. تله کابین زشک از جمله طرح های گردشگری در حال اجرا است که به گفته کارشناسان در ماندگاری مسافران در مشهد نقش بسیار زیادی دارد. هم اکنون هفت مجتمع تفریحی و گردشگری تله کابین در شهرهای کشور شامل نمک آبرود، رامسر، لاهیجان، همدان، تبریز، شیراز ، اصفهان فعال است که مجتمع تفریحی تله کابین منطقه زشک مشهد با ظرفیت جابه جایی بین ۸ تا ۱۰ هزار گردشگر در روز یکی از بزرگ ترین و مجهزترین پروژه های تله کابین کشور به شمار می رود. ساخت این تله کابین در کیلومتر هشت جاده شاندیز – زشک با ارتفاع ۱۷۰۰ متر از سطح دریا و ۱۰۰ متر از کف جاده و رودخانه زشک اجرا می شود.

آرامگاه خواجه ربیع

در شمال غربی مشهد در انتهای خیابان خواجه ربیع آرامگاه با شکوه خواجه ربیع واقع است. این بنا به توصیه شیخ بهایی توسط شاه عباس صفوی‌ در نیمه اول قرن هجری ساخته شده است.

نام خواجه ربیع در تاریخ ربیع بن خثیم است. او از طایفه بنی‌اسد و ساکن کوفه، از زمره زهّاد هشتگانه صدر اسلام و تابعین (کسانی که صحابه پیامبر را درک کرده‌اند) و همچنین از یاران و سرداران حضرت علی بوده است. وی از اصحاب پیغمیر اسلام و نیز از سرداران سپاه ۱۱ حضرت علی (ع) بوده است. وی ضمن ارادت به حضرت علی ظاهراً از خویشان معاویه بن ابوسفیان هم بوده است، بنابراین در سال‌های پایانی خلافت حضرت علی و بروز اختلاف میان ایشان و معاویه، به قصد انزوا و دوری از نزاع طرفین عراق را به قصد ایران و خراسان ترک کرده است. او در سال‌های پایانی عمر ساکن شهر نوغان (مرکز ولایت توس در آن زمان) شده و بالاخره در سال ۶۳ ه‍.ق یا به روایتی دیگر در سال ۶۱ درگذشته و در یک فرسنگی شمال نوغان دفن گردیده است. مشهور است که امام رضا هنگام سفر به خراسان در سال‌های ۲۰۰ تا ۲۰۳ ه‍.ق قبر خواجه را زیارت کرده است.

سد چالیدره

این منطقه از دره های فرعی منطقه طرقبه بوده و یک محیط تفریحی و گردشگری کاملا مجزا را به وجود آورده است. جداره غربی آن، دره ای با قنات خصوصی و باغ می باشد و اراضی آن منابع طبیعی بوده و شمال آن نیز دره ها و ارتفاعات بایر و بکر است. در جداره شرقی نیز علاوه بر جاده نغندر، مجموعه مسکونی فرهنگیان و اراضی تپه ماهوری بکر قرار دارد. شاخص جاذبه گردشگری آن سد خاکی است که برای آبیاری باغ‌های اطراف طرقبه استفاده می شود و دارای امکانات تفریحی مانند قایق پدالی، قایق سواری، ماهیگیری، رستوران و آلاچیق می باشد. سد چالیدره یک سد خاکی رس است که بوسیله رودخانه جاغرق پر آب می شود. این سد در ابتدای جاده روستای نغندر و در سمت چپ جاده در دره ای با همین نام ساخته شده است. کل مساحت چالی دره تفریحی و گردشگری یکصد و ۶۰ هکتار می باشد که موقعیت ایده آل و خاصی دارد. جاذبه های زیبای طبیعی منطقه گردشگری چالیدره موجب استقبال روز افزون بازدید کنندگان و گردشگران از این منطقه شده و زمینه را برای توسعه بیشتر این مجموعه فراهم ساخته است.

روستای حصار

روستای حصار در مسیر مشهد به طرقبه و بعد از بند گلستان واقع شده و دارای باغ های وسیع ، آب و هوای مفرح و چشم اندازهای زیبا می باشد .

طرقبه

طرقبه یکی دیگر از گردشگاهها بزرگ و طبیعی مشهد است که از غرب به کوههای بینالود و از شمال به کوه تخت رستم محدود می شود . وجود چشمه سارها و درختان فراوان آن را به صورت نقطه ای بسیار خوش آب و هوا و تفریحی مشهد تبدیل نموده است . این منطقه ییلاقی دارای تابستانهایی با آب و هوای دلپذیر و مطبوع است .

جاغرق

روستایی ییلاقی جاغرق در ۲۱ کیلومتری شمال غربی مشهد و در فاصله ی ۷ کیلومتری جنوب غربی طرقبه واقع شده است . جاغرق دارای آب و هوای معتدل کوهستانی، باغ های میوه و دره های سرسبز و پرآب می باشد . این ناحیه اقامتگاههای موقت و رستوران هایی برای استراحت و تفریح گردشگران دارد.

نغندر

روستای نغندر از توابع بخش طرقبه و در فاصله ۱۰ کیلومتری آن واقع شده است . این روستای سرسبز و آباد با چشم اندازهای طبیعی شگرف در دامنه های شمالی بینالود قرار گرفته است .